Het VK, versterkt in de hulpverlening bij kindermishandeling, niet langer gemandateerde voorziening.
Je vernam het misschien al via de media. De Vlaamse regering keurde principieel het decreet goed waarbij het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling niet langer een gemandateerde voorziening zal zijn vanaf uiterlijk 1 januari 2028. Het OCJ zal vanaf dan de enige gemandateerde voorziening zijn in Vlaanderen.
Eerst en vooral willen we jou als meldende partner verzekeren:
- Het VK blijft het aanspreekpunt bij zorgen of vermoedens rond kindermishandeling.
- Je zal ook na de aanpassing bij de VK terecht kunnen voor advies en hulpverlening.
- Het VK behoudt de expertiserol rond kindermishandeling.
Hierbij lichten we toe wat de achtergrond is van deze wijziging en wat dit zal betekenen in de praktijk.
Waarover het gaat
Wijzigingsdecreet Integrale Jeugdhulp: De problematiek kindermishandeling en de opdracht van het VK krijgen een duidelijke plek in het gewijzigde decreet Integrale JeugdHulp. Het VK als baken in de samenleving met een duidelijke opdracht bij kindermishandeling kan zo verder worden versterkt.
Uiterlijk vanaf 1 januari 2028 is het VK géén gemandateerde voorziening meer. Het OCJ wordt de enige gemandateerde voorziening en dit met een focus op maatschappelijke noodzaak.
Achtergrond
Er wordt op beleidsniveau al lange tijd gesproken over hoe de werking van jeugdhulp en de gemandateerde voorzieningen te vereenvoudigen door over te gaan naar 1 gemandateerde voorziening.
Deze ambitie stond expliciet in het regeerakkoord van de Vlaamse Regering 2024-2029:
‘We sturen de processen van integrale jeugdhulp bij in zoverre zij niet bijdragen tot een vlotte toegang tot zorg op maat en bekijken hoe we het concept van gemandateerde voorziening kunnen verbeteren. We evolueren naar 1 gemandateerde voorziening die het aanspreekpunt vormt bij verontrusting en waken over de vlotte doorstroom van dossiers. De gemandateerde voorziening werkt volgens een uniform en wetenschappelijk gevalideerd protocol.’
Het werd concreter gemaakt in het Actieplan Jeugdhulp van Minister Gennez onder ‘werf 3’:
‘Er is één duidelijk aanspreekpunt bij verontrusting: de ondersteuningscentra jeugdzorg (OCJ) nemen als gemandateerde voorziening de regierol op zodat zij vanuit een duidelijk overheidsmandaat kunnen tussenkomen bij situaties van onveiligheid.
We positioneren de vertrouwenscentra kindermishandeling zodat gezinnen sneller en gerichter geholpen worden.’
Waar staan we nu?
De teksten voor het wijzigingsdecreet werden goedgekeurd door de Vlaamse Regering op 22 mei na verschillende formele adviezen.
Het regelgevend traject kan nu worden opgestart voor stemming in het Vlaams Parlement. De weg om het OCJ als enige gemandateerde voorziening te erkennen ligt zo helemaal open en dit moet uiterlijk ingaan vanaf 1 januari 2028. De Vlaamse Regering kan een vroegere datum van inwerkingtreding vaststellen wanneer de noodzakelijke randvoorwaarden voor de uitvoering zijn gerealiseerd. Waarschijnlijk start de verandering in de praktijk vanaf januari 2027. Er moeten nog afspraken komen over eventuele overgangsperiode.
De rol van het VK wordt duidelijker afgebakend:
• Het VK blijft de gespecialiseerde partner voor advies en hulpverlening bij (een vermoeden van) kindermishandeling en kan meldingen van elke professional over die vermoedens ontvangen.
• De hulp die het VK opstart zal steeds in nauwe medewerking met de betrokkenen ingevuld worden, zodat kindermishandeling gestopt kan worden en herstel mogelijk wordt.
• Waar gebrekkige medewerking leidt tot onvoldoende bescherming, dan wordt het OCJ ingeschakeld. Het OCJ onderzoekt de maatschappelijke noodzaak en kan, vanuit een duidelijk overheidsmandaat, een aanklampend traject opstarten om samen met betrokkenen de veiligheid van het kind duurzaam te versterken.
• Afhankelijk van de beslissing van het OCJ kan een traject ondertussen lopende blijven bij het VK.
• In uitzonderlijke situaties waarin onmiddellijke bescherming nodig is, en het OCJ betrekken voor vertraging zou zorgen, kan het VK rechtstreeks het parket contacteren.
Zie ook communicatie Agentschap Opgroeien.
We volgen het verder met jullie op
- Er wordt nog in samenspraak met OCJ en de overheid bekeken welke overgangsmaatregelen er zullen zijn in 2027
- We communiceren nog verder naar partners of dit een impact heeft op de samenwerking en wat deze dan is
- We blijven in nauw contact met partners om te monitoren welke impact dit heeft op de samenwerking en de aanpak van kindermishandeling